5 Paden naar de oorsprong

Deel 2

“De dingen zijn door imitatie der getallen”

Pythagoras volgens Timaios

Het eerste deel van de ontdekkingstocht naar de Steen der Wijzen betreft een onderzoek naar de oorsprong van het Enneagram. De oorsprong van het Enneagram is tot nu toe veelal in duisternis gehuld. Hoewel er in vele populaire boeken vaak in de introductie wordt gespeculeerd over de oorsprong van het Enneagram, start daarin de navolgbare geschiedenis pas echt in 1950 via P.D.Ouspensky. De geschiedenis van daarvoor is op hints en suggesties na tot nu toe nergens te vinden.  

Waarom is de oorsprong van het Enneagram lastig te vinden? Dit komt doordat de volledige kennis die dit symbool representeert altijd persoonlijk is overgedragen. Deze overdracht is vaak onvolledig geweest, mede om aan te sluiten op het kennisniveau van de toehoorder. Steeds zijn er elementen verborgen gebleven, en zo zijn flarden van de kennis via diverse verminkte systemen beschikbaar gekomen. Verwarrend is bijvoorbeeld de moderne naam. Het woord Enneagram staat letterlijk voor Symbool of Grafische weergave van Negen. Maar beide componenten blijken niet te kloppen. Het platte Enneagram bevat niet negen maar tien punten, en het betreft eigenlijk geen tweedimensionaal figuur maar een weergave van een driedimensionale vorm. Er blijken (als we ons beperken tot het westen) vanuit het verre verleden vijf sporen van kennis over het Enneagram naar het heden te lopen. Deze kunnen nu weer samengevoegd worden. Een spannende exercitie waarbij dit boek nog maar op de drempel staat van een serie van nieuwe ontdekkingen.

5.1   Spoor één: De lijn van Gurdjieff

Op 1 januari 1877, volgens de Russische kalender, wordt George Ivanovitch Gurdjieff geboren in destijds door de Russen op de Turken veroverd gebied vlak bij Perzië. Deze man van Armeens-Griekse afkomst ontpopt zich later als een groot spiritueel leraar en grondlegger van een stroming die de Vierde Weg wordt genoemd. Na gevlucht te zijn voor de Russische revolutie is hij via omzwervingen uiteindelijk in Frankrijk terecht gekomen, waar hij in de jaren twintig van de vorige eeuw het “Institute for the Harmonious Developement of Man” opricht. Gurdjieff sterft in 1949.

De Vierde Weg

In de Vierde Weg wordt gewerkt aan de harmonieuze ontwikkeling van intellect, lichaam en emotie. Hierin neemt beweging en muziek een belangrijke plaats in. Samen met Thomas De Hartmann, een leerling, heeft Gurdjieff honderden muziekstukken gecomponeerd en vele melodieën uit het Midden en Verre Oosten opnieuw tot leven gebracht. Kernpunt van de Vierde weg is de stelling dat we feitelijk allen slaapwandelaars zijn in ons normale leven, ingegeven door onze opvoeding, cultuur en oordelen over onszelf. Vanuit deze staat, de Homo Mechanicus, is het via een moeilijk en uitgekiend pad mogelijk werkelijk te worden wat we denken te zijn: bewust van onszelf en eigenaar van een vrije wil. Met als uiteindelijk doel het creëren van iets permanents in onszelf dat verder strekt dan dit leven. De term Vierde Weg komt van het feit dat er gewerkt wordt aan lichaam, geest en emotie in samenhang, in tegenstelling tot de weg van de fakir, de monnik en de yogi die alleen werken via óf het lichaam, of de emotie (devotie) of de geest (meditatie). Door in samenhang te werken zijn volgens Gurdjieff resultaten completer en sneller te bereiken. Terugtrekken uit het normale leven is hierbij niet wenselijk: juist het normale leven biedt de juiste omgeving voor onze ontwikkeling.

Figuur 5.1: G.I. Gurdjieff en P.d. Ouspensk

Op zoek naar het Wonderbaarlijke

Een prominent leerling van Gurdjieff, de destijds vermaarde en ook in Nederland bekende auteur van wetenschappelijke boeken als “Tertium Organum” en “Een nieuw model van het heelal”[8], Pjotr Ouspensky, introduceert het Enneagram in zijn belangrijkste werk “Op zoek naar het Wonderbaarlijke” [24]. In dit boek beschrijft Ouspensky op fascinerende manier zijn jarenlange ervaringen met Gurdjieff. Het boek wordt pas na zijn dood in 1947 uitgebracht met toestemming van Gurdjieff, maar is nooit goedgekeurd door Ouspensky zelf. Hij schrijft over het Enneagram als model van universele wetten die de mens en de schepping regeren. De grondslag daarvan wordt in verband gebracht met de octavenleer van Pythagoras. Enkele belangwekkende citaten van Gurdjieff waar niets aan toe te voegen is:

“Ieder afgerond geheel, iedere kosmos, ieder organisme, iedere plant is een Enneagram”. “Het Enneagram is een universeel symbool. Alle kennis kan in het Enneagram worden samengevat en kan met behulp ervan vertolkt worden.” “In dit verband kan men zeggen dat iemand alleen kent, dat wil zeggen begrijpt, wat hij in het Enneagram weet te plaatsen.“ “Het Enneagram is de fundamentele hiëroglief van een universele taal die evenveel verschillende betekenissen heeft als er niveau’s van mensen zijn. Als twee mensen die in verschillende scholen zijn geweest, elkaar ontmoeten en het Enneagram tekenen, zullen zij met behulp daarvan in staat zijn onmiddellijk vast te stellen wie het meeste weet en dus op een hoger niveau staat.” “Het Enneagram is eeuwig durende beweging, het is het perpetuum mobile waarnaar de mensen sedert de vroegste oudheid hebben gezocht en dat zij nooit konden vinden. En het is duidelijk waarom zij het niet konden vinden. Zij zochten buiten zichzelf hetgeen in hen was…” “Om het Enneagram te begrijpen, moet men het in beweging, als bewegend, denken.” “Het begrip van dit symbool en het vermogen het te gebruiken, verlenen de mens een zeer grote macht.” “Het is de steen der wijzen van de Alchimisten.”

Gurdjieff hanteert een aantal beginsels die ten grondslag liggen aan het Universum. De voornaamste wetten die Gurdjieff hanteert in zijn theorie zijn de Wet van Drie en Wet van Zeven, maar ook de Wet van Eén en Wet van Schaal zijn bij de leer van Gurdjieff terug te vinden. Deze komen allemaal nog aan bod. Het Enneagram van Gurdjieff is qua vormgeving gelijk aan het overbekende tweedimensionale symbool met negen punten uit de populaire literatuur. De overgeleverde toepassing van Gurdjieff betreft met name de analyse en verklaring van de dynamiek in elk veranderproces en de mogelijke stagnatie daarvan. De verbinding tussen het symbool en de bekende karaktertypologie is hier echter niet rechtstreeks te vinden.

De bron van Gurdjieff

Gurdjieff schrijft in zijn eigen boeken niet over het Enneagram, maar geeft wel blijk van diepgaande kennis over de psyche van zijn leerlingen. Regelmatig geeft hij zijn leerlingen opdrachten die zeer specifiek ingaan op de “hoofdtrek” van die persoon. Hij beweerde zijn kennis uit een verborgen school verkregen te hebben, door hem de “Sarmoun Broederschap” genoemd. Het bestaan daarvan is echter niet geverifieerd. De psycholoog Jung (1875-1961) schrijft overigens rond 1916 ook over de zeven Sermoenen in een boek over de weg tot individualiteit dat zich afspeelt in Alexandrië. En ongetwijfeld heeft Gurdjieff gedurende zijn intensieve studies ook veel eigen ontdekkingen gedaan.

Diverse leerlingen, zoals de psychiater Orage in zijn commentaren op Gurdjieff’s boek “Beelzebub’s Tales”, geven in hun boeken wel toespelingen naar verschillende karaktertypen en de directe relatie daarmee via accenten op het intellect, de emotie of het lichaam. Via Gurdjieff kunnen we dus een relatie leggen tussen het Enneagram en Pythagoras en een oosterse broederschap, maar de echte oorsprong blijft onduidelijk. In elk geval zijn we vroeg in de 20e eeuw beland.

5.2    Spoor twee: de lijn van Oscar Ichazo

Oscar Ichazo is een spiritueel leraar uit Chili. In de jaren ’50 en ‘60 heeft hij het Enneagram gebruikt in lessen die hij gaf in Bolivia en Chili, en later in de Verenigde Staten. De psychiater Claudio Naranjo heeft toen bij hem gestudeerd, het Enneagram vervolgens verder uitgewerkt vanuit de psychologie en heeft erover gepubliceerd in de VS. Via hem is het Enneagram populair geworden.

Figuur 5.2: Oscar Ichaz

Lijnen van uitwerking

De auteur Almaas, leerling van Claudio Naranjo en een inmiddels gevestigde kenner van het populaire Enneagram, claimt dat er vanuit het spoor van Ichazo twee lijnen van uitwerking te herkennen zijn. De ene is die van de Enneatypes, beschrijvingen van gedrag die gekoppeld zijn aan het Ego. Het kernonderdeel is hier een negental verschillende passies van de mens. Dit kennen helpt de mens in zijn functioneren. Dit is het meest populaire spoor. De tweede lijn betreft een zoektocht naar verlichting, waarbij gewerkt wordt met Heilige of Hogere Ideeën. Onderstaande tabel geeft een aantal basiskenmerken van de negen Enneatypes vanuit de populaire stromingen. Rechts is de Heilige Idee gegeven van A.H. Almaas.

Tabel 5.2: Enneatypes (Rohr/Ebert [13]; Almaas [22])

De bron van Oscar Ichazo

Oscar Ichazo beweert het Enneagram gevonden te hebben bij Soefi’s in Afghanistan. Dit is echter niet te controleren. In het boek “Negen Facetten van Eenheid” [22]  van A.H.Almaas is in 1998 een introductie van Oscar Ichazo verschenen met enkele aanwijzingen. In deze introductie geeft hij blijk van kennis van Plato’s zevenvoudige ladder (Wet van Zeven) en de Tien principes van Pythagoras. Ook de Wet van Drie komt in de introductie terug en wordt dan in verband gebracht met Plato, de Chaldeeuwse Orakelen en de Hermetica. Ichazo beweert pas in aanraking gekomen te zijn met de boeken over en van Gurdjieff nadat hij kennis had opgedaan bij de Soefi’s. Dit wordt vaak betwijfeld, temeer omdat al in 1924 leerlingen van Gurdjieff, later onder begeleiding van Orage, in de Verenigde Staten les kregen, en omdat de kennis van Ichazo een subset lijkt van die van Gurdjieff. Maar dit kan goed mogelijk zijn omdat de zelfde kennis vaak op diverse plekken tegelijk boven komt als de tijd daar rijp voor is. Zo is de drukpers ook op diverse plekken parallel ontstaan. Een oordeel hierover is verder niet van belang. In elk geval wordt Pythagoras ook hier aangehaald.

Langs deze tweede lijn is het Enneagram populair geworden in de Verenigde Staten. De Jezuïeten, met als concreet genoemde pater Robert Ochs hebben het bij Claudio Naranjo opgepikt, theologisch getoetst en toegepast voor geestelijke bijstand.

5.3    Spoor drie: de lijn van de Kaballah

Het lijkt misschien verassend dat de Kaballah het derde, tot nu toe verborgen spoor blijkt te zijn van het Enneagram naar onze tijd. Het is echter een zeer concreet aantoonbaar juiste bewering. Het symbool van de Kaballah is niets anders dan een verdraaide versie van het Enneagram, dat eenvoudig terug te herleiden is naar de oorspronkelijke vorm. Dit is niet terug te vinden in andere boeken, maar kan wel geverifieerd worden via de inhoud. Naast invloed op het Joodse denken heeft de Kaballah enkele van de grootste Europese Christelijke denkers beïnvloed. Opvallend is dat in de zestiende eeuw Paus Leo X gretig een belangrijk werk over de Kaballah las en dit een Pythagorees boek noemde.

Figuur 5.3a: Middeleeuwse Kaballah

Opbouw van de Kaballah

In de Kaballah wordt gepoogd meer licht te werpen op het wezen van God en op de structuur van het Universum. Centraal in de Kaballah staan een tiental namen van God, ofwel Sephiroth. Deze komen voort uit het Ain Soph, de verborgen hoogste God ofwel het Absolute. De Sephiroth vormen tien treden van het Goddelijke. De tien Sephiroth zijn positieve kwaliteiten en hebben ook een negatieve tegenhanger: de Sephiroth van het Kwaad. In figuur 5.3a is de opbouw van de Kaballah volgens een middeleeuwse afbeelding gegeven. Hierin staan de tien Sephiroth in hun specifieke structuur weergegeven. Samen vormen ze een levensboom. Soms wordt de levensboom weergegeven als de eerste mens (Adam Kadmon). In figuur 5.3b is hiervan een fraai voorbeeld gegeven, afkomstig uit het boek “The Kaballah, its Doctrines, Developement and Literature” [28] van C.D. Ginsburg uit 1925.

Figuur 5.3b: Adam Kadmon (C.D.Ginsburg, 1925)

Vertaling van Kaballah naar Enneagram

De vertaling tussen Kaballah en Enneagram is mogelijk geworden dankzij de diepe overtuiging dat als de Kaballah Waarheid bevat, deze op het Enneagram moet passen en andersom. Vervolgens ontvouwde de oplossing zich. De rangschikking van de Kaballah is grotendeels gelijk aan die van het Enneagram, maar het geheel is gespiegeld en een slag gedraaid. Verder zijn twee punten verwisseld. De vertaling verloopt in drie stappen, waarbij ook kennis wordt gebruikt die is verwoord in andere hoofdstukken van dit boek. In figuur 5.3c is de vertaling te zien, met links de Engelstalige levensboom. De sleutel voor de vertaling is de positie van de drie-eenheid van koning, koninkrijk en kroon. Deze horen thuis op de posities 9), 3) en 6) van het Enneagram en zijn verminkt overgeleverd in de Kaballah via Foundation, Kingdom en Crown. De vertaling verloopt als volgt:

Stap één: We verschuiven de onderste posities een beetje. We plaatsen Kingdom en Foundation dusdanig dat ze een driehoek vormen met Crown. Zo wordt de drie-eenheid gevormd (zie figuur 5.3c).

Figuur 5.3c: Vertaling Kaballah naar Enneagram stap 1(JG)

Stap twee: In het midden van het systeem hoort de hoogste kwaliteit van de schepping thuis. Beauty is echter een uiterlijk kenmerk dat op de rand thuis hoort. De positie van Beauty in de Kaballah  is blijkbaar een fout. Love en Beauty verwisselen we. Liefde komt dan in het midden te staan. God manifesteert zich in de Schepping via de liefde. De omliggende kenmerken zijn afgeleiden die wijzen naar het Ware, Gods liefde. Dit is de enige echte afwijking tussen de rangschikking van de Kaballah en het Enneagram, de anderen zijn meer een kwestie van perspectief.

Stap drie: In principe zijn we klaar, maar het geheel moet nog gedraaid worden om de koning bovenaan te plaatsen. Om de oriëntatie voor goede vergelijking gelijk te maken aan het Enneagram houden we het koninkrijk rechts en plaatsen we de kroon links. De onderlinge posities blijven onveranderd.

Figuur 5.3d: Vertaling Kaballah naar Enneagram stap 2 en 3 (JG)
  Enneatype Sephiroth
9/0 Bruidsvertrek Liefde
1 Perfectionist Splendor
2 Helper Firmness, Victory
3 Winnaar Kingdom
4 Romanticus Beauty
5 Wijze Wisdom
6 Loyalist Crown
7 Charmeur Intelligence, understanding
8 Baas Justice, Strength
9 Bemiddelaar Foundation, King
Tabel 5.3: Enneatype Sephiroth (JG)

Het resultaat is rechts te zien. Via de positie van 3), 6) en 9) en de cirkel is de vertaling naar het klassieke Enneagram direct zichtbaar. Het is eenvoudig te toevallig dat het resultaat nu perfect klopt op alle tien posities. Dat “Splendor” een kenmerk is dat hoort bij de Perfectionist 1) bewijst de juistheid van de omwisseling bij stap 2. Beauty is een kenmerk dat perfect past op de eigenschappen van punt 4). We komen later nog tegen dat dit punt staat voor werken naar het ideaalbeeld vanuit punt 1).

De positie van “Kingdom” als bron van de levensboom van de Kaballah komt overeen met de levensadem die op punt drie van het Enneagram wordt ingeblazen. En de kroon, symbool voor regels en wetten, komt zo bij de loyalist op 6). Het middelpunt zullen we nog tegenkomen als representant van het “bruidsvertrek” dat buiten de tijd staat. De tabel geeft de relatie tussen Sephiroth en Enneatype. De binnenlijnen van het Enneagram zijn binnen  de Kaballah grotendeels verloren gegaan. De Kaballah is hiermee dus de minder nauwkeurige versie. We laten de benamingen van de Kaballah daarom verder achterwege.                                  

De bron van de Kaballah

De Kaballah kan in elk geval concreet herleid worden tot Isaac de Blinde, die leefde tussen 1190 en 1210 na Christus. Verder wordt beweerd dat de eerste Kaballah geleerd werd door God (Kaballah is letterlijk Ontvangen) aan enkele geselecteerde engelen. Deze hebben de Kaballah mondeling overgeleverd aan Adam, en vervolgens is dit doorgegeven aan Mozes, David, Salomo en uiteindelijk opgeschreven door Simon ben Jochai omstreeks 70 na Christus. Dit zou de basis hebben gevormd voor een belangrijk geschrift de Sohar ofwel “Schitterendheid” (eng. Splendour). Maar dit is niet te toetsen. De Sohar is concreet terug te dateren tot ca 1300 na Chr (met als vermoedelijke auteur Mozes Ben Sjemtov de Leon), later dus dan Isaac de Blinde. Via de Kaballah is er op inhoud een directe link met de Pentateuch, de eerste vijf boeken van het Oude Testament. We zijn nu in elk geval in de late middeleeuwen beland, met een zwakke verbinding naar de ontstaansgeschiedenis van de Pentateuch. Langs deze derde lijn wordt in diverse aan het Jodendom of mystiek gelieerde scholen gewerkt aan de relatie tussen mens en  God en het achterhalen van de betekenis van oude teksten die mogelijk een voorspellende waarde hebben. De Kaballah die in het verleden vele stromingen heeft gekend met een rijke literatuur, is nog steeds populair.

5.4         Spoor vier: de lijn van het Christendom

Het spoor van het Enneagram is in de Bijbel op het eerste gezicht lastig terug te vinden. De goede verstaander met kennis van het Enneagram én de Bijbel ontdekt echter op onnoemelijk veel plekken de onderlinge relaties. We nemen er ter inleiding enkelen door, te beginnen met het Nieuwe Testament. Fascinerend zijn de “werken van het vlees” of volgens de nieuwe vertaling de resultaten van ‘onze eigen wil’ die in een brief van Paulus te vinden zijn. Deze zijn in het Enneagram te plaatsen. De tekst is als volgt (Galaten 5:18-21 vertaling 1951, nummering toegevoegd):

“Maar wanneer u door de Geest geleid wordt, bent u niet onderworpen aan de wet. Het is duidelijk, wat de werken van het vlees zijn: [8] hoererij, [5] onreinheid, [7] losbandigheid, [1] afgoderij, [4] toverij, [2] veten, [8] twist, [5] afgunst, [7] uitbarstingen van toorn, [1] zelfzucht, [4] tweedracht, [2] partijschappen, [8] nijd, [5] dronkenschap, [7], brasserijen en dergelijke, waarvoor ik u waarschuw, zoals ik u gewaarschuwd heb, dat wie dergelijke dingen bedrijven, het Koninkrijk Gods niet zullen beërven.”

Hierbij wordt de volgorde van de binnenlijnen van het Enneagram gebruikt (8-5-7-1-4-2-8-5-7). Deze volgorde komt nog uitgebreid aan de orde in hoofdstuk 10 en is zo specifiek dat we met grote stelligheid kunnen spreken over een directe relatie tussen Christendom en Enneasteen! We vinden de zonden van de punten 3, 6 en 9 in Genesis. Een regel verder (Galaten 5:22-23 NBV) staan de positieve eigenschappen volgens de volgorde van de buitenrand 9-1-2-3-4-5-6-7-8. Tezamen vormen ze een enkelvoudig geheel (vrucht). Het geheel staat in onderstaande tabel.

“Maar de vrucht van de Geest is [9] liefde, [1] vreugde en [2] vrede,[3] geduld, [4] vriendelijkheid en [5] goedheid,[6] geloof,[7] zachtmoedigheid en [8] zelfbeheersing.”

 EnneatypeZondeVrucht vande Geest
1PerfectionistAfgoderij (beeldenverering), zelfzuchtVreugde
2HelperVeten, partijschappenVrede
3WinnaarBedrog, verleiding (Genesis)Geduld (Hoop)
4RomanticusToverij, tweedracht,Vriendelijkheid
5WijzeOnreinheid, afgunst, dronkenschap ( van kennis)Goedheid
6LoyalistAngst (Genesis)Geloof
7CharmeurLosbandigheid, uitbarsting van toorn, brasserijenZachtmoedigheid
8BaasHoererij, twist, nijdZelfbeheersing
9/0BemiddelaarSlaap (Genesis)Liefde
Tabel 5.4a: De negen zonden en Vrucht van de Geest volgens de Enneasteen (JG)

De zondes kunnen we eenvoudig vergelijken met de beschrijving van de Enneatypes uit hoofdstuk 3. Varianten van de lijst met zondes zijn verder te vinden in Romeinen 1, Mattheüs 15 en Marcus 7. In het Nieuwe Testament vinden we verder de negen zaligsprekingen uit de Bergrede. De zaligsprekingen volgen de reeks 1-4-2-8-5-7-1-4-2  (Mattheüs 5:1-11, rechte haken toegevoegd):

“En Jezus, de schare ziende, is geklommen op een berg, en als Hij nedergezeten was, kwamen Zijn discipelen tot Hem. En Zijn mond geopend hebbende, leerde Hij hen, zeggende:

[1] Zalig zijn de armen van geest; want hunner is het Koninkrijk der hemelen. [4] Zalig zijn die treuren; want zij zullen vertroost worden. [2] Zalig zijn de zachtmoedigen; want zij zullen het aardrijk beerven. [8] Zalig zijn die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid; want zij zullen verzadigd worden. [5] Zalig zijn de barmhartigen; want hun zal barmhartigheid geschieden. [7] Zalig zijn de reinen van hart; want zij zullen God zien. [1] Zalig zijn de vreedzamen; want zij zullen Gods kinderen genaamd worden. [4] Zalig zijn die vervolgd worden om der gerechtigheid wil, want hunner is het Koninkrijk der hemelen. [2] Zalig zijt gij, als u de mensen smaden, en vervolgen, en liegende alle kwaad tegen u spreken, om Mijnentwil. Verblijdt en verheugt u; want uw loon is groot in de hemelen; want alzo hebben zij vervolgd de profeten, die voor u geweest zijn.”

We zullen nog meerdere malen een berg tegen komen als symbool voor de weg naar God. Onderstaande tabel laat de zaligsprekingen zien volgens de normale volgorde.

 EnneatypeZaligspreking
1PerfectionistZalig zijn de armen van geest; want hunner is het Koninkrijk der hemelen. Zalig zijn de vreedzamen; want zij zullen Gods kinderen genaamd worden.
2HelperZalig zijn de zachtmoedigen; want zij zullen het aardrijk beerven. Zalig zijt gij, als u de mensen smaden, en vervolgen, en liegende alle kwaad tegen u spreken, om Mijnentwil. Verblijdt en verheugt u; want uw loon is groot in de hemelen; want alzo hebben zij vervolgd de profeten, die voor u geweest zijn.
4RomanticusZalig zijn die treuren; want zij zullen vertroost worden. Zalig zijn die vervolgd worden om der gerechtigheid wil, want hunner is het Koninkrijk der hemelen.
5WijzeZalig zijn de barmhartigen; want hun zal barmhartigheid geschieden.
7CharmeurZalig zijn de reinen van hart; want zij zullen God zien.
8BaasZalig zijn die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid; want zij zullen verzadigd worden.

Tabel 5.4b: De Zaligsprekingen volgens de Enneasteen (JG)

Het Christelijke gebed het “Onze Vader” is exact volgens de volgorde 0-1-2-3-4-5-6-7-8-9 te plaatsen. Het speelt een sleutelrol bij het ontsluieren van de diepste betekenissen van de Enneasteen. Deze relatie werken we uit in hoofdstuk 9.4. In het zoeklicht van hoofdstuk 15.7 wordt aangetoond dat de Evangeliën volledig opgezet zijn volgens de architectuur van de Enneasteen. In het Oude Testament vinden we ook vele verwijzingen naar de Enneasteen. Dit begint al in Genesis. Dit wordt in hoofdstuk 9 uitgediept. Het verhaal van de uittocht in Exodus volgt de volgorde 9-8-7-6-5-4-3-2-1, met als snelle herkenningspunten de 6000 Egyptische soldaten (punt 6) en de berg met een wolk op de derde dag (punt 3). De relatie tussen de Tien Geboden en de Enneasteen is net zo specifiek als die van de zonden uit Galaten. Dit werken we uit in hoofdstuk 17.5. In bijlage 13 wordt de relatie met de Psalmen toegelicht. Ook de zes visioenen van Amos en de offers in Leviticus kunnen we exact in de Enneasteen plaatsen. Het is ondoenlijk alle teksten die rechtstreeks in verband staan met de Enneasteen te noemen.

Ook in de Gnostische stromingen van het vroege Christendom is de Enneasteen terug te vinden. Het betreft hier met name de zeven stadia die de mens of zijn ziel door moet maken op zijn terugreis naar God, soms uitgedrukt via wachters die gepasseerd moeten worden om in het koninkrijk van God te komen. Deze wachters zijn net als de zonden uit Galaten in het Enneagram te plaatsen. Sprekende voorbeelden van Gnostische geschriften die sterke relaties vertonen met de Enneasteen zijn Gesprek met de Verlosser, het Evangelie volgens Maria Magdalena en de Eerste Openbaring van Jacobus. Maar feitelijk zijn alle geschriften uit de Nagh Hammadi en de Berlijnse Codex aan de Enneasteen gekoppeld. Als u de Enneasteen heeft doorgrond zult u beter in staat zijn deze Gnostische geschriften te begrijpen. Maar ook de Bijbel spreekt over de zeven duivels die uitgedreven zijn bij Maria Magdalena.

5.5         Spoor vijf: de lijn van Occultisme en de Theosofie

In literatuur over Occultisme en oude magische symboliek zijn onnoemelijk veel verbasterde relaties met het Enneagram te vinden. Als het Enneagram eenmaal doorgrond is, blijkt het hele Occultisme één grote lofzang op het Enneagram te zijn. Uit het Occultisme en de Esoterische traditie, die altijd als onderstromen naast het Christendom hebben bestaan, is de Theosofie voortgekomen. De grondlegger van de Theosofie mevrouw H.P. Blavatsky levert onder meer een schat aan informatie over de oorsprong van basissymbolen en daarmee indirect het Enneagram. Ook legt ze in haar belangrijkste werk uit 1888 “De Geheime Leer“[4] steeds sterke verbanden met de leer van Pythagoras.          

Foto 5.5: H.P. Blavatski   

Blavatsky was een veelbesproken figuur die verguisd en vereerd is. Haar volgens sommigen dubieuze praktijken en naar verluid racistische opvattingen hebben veel schade verricht aan haar eigen geloofwaardigheid. Het is aan haar te danken dat de Theosofie eind 19e eeuw in een stroomversnelling is geraakt. Theosofie is letterlijk “Goddelijke wijsheid”. De kern van de Theosofie is dat de diverse wereldgodsdiensten allemaal verwijzen naar de ene Waarheid. Eén van de conclusies die getrokken kan worden is dat dit sterk samenhangt met het onderwerp van dit boek: de Enneasteen.

Zoeklicht op eerder gelegde verbanden

Na enig speurwerk blijkt dat in de zeventiende eeuw de Jezuiet Athanasius Kircher al eens verbanden gelegd heeft tussen Egyptische wijsheid, Phoenische theologie, Chaldeeuwse astrologie, Hebreeuwse Kabbalah, Perzische magie, Pythagoreese mathematiek, Griekse theosofie, mythologie, Arabische Alchemie en Latijnse philologie. Hij deed dit in de veronderstelling dat deze bronnen residuen bevatten van Egyptische wetenschap. De onderstaande figuren laten onmiskenbaar de link met het Enneagram en de Davidster zien. Het betreft hier een modificatie van oudere vertaaltabellen van een Katalaanse monnik Raimundus Lullus uit de veertiende eeuw.
Figuur 5.5: Model van Kircher, 17e eeuw

-> Naar volgende hoofdstuk: https://lapisphilosophorum.home.blog/6-de-leer-van-pythagoras/